کسبوکارهای حوزه غذا از جمله رستورانها، فستفودها و مراکز بیرونبر بهدلیل گردش مالی بالا و تراکنشهای روزانه، از حساسترین مشاغل از نظر مالیاتی محسوب میشوند. عدم آشنایی با قوانین مالیات رستورانها، مالیات فستفودها، مالیات بر ارزش افزوده و مالیات عملکرد و همچنین نحوه ثبت هزینههای مواد اولیه، میتواند منجر به جریمههای سنگین و اختلاف با سازمان امور مالیاتی شود.
در این مقاله، بهصورت کامل و کاربردی، تمام نکات مهم مالیاتی رستورانها و فستفودها بررسی میشود.
مالیات رستورانها و فستفودها شامل چه مواردی میشود؟
کسبوکارهای غذایی معمولاً با دو نوع مالیات اصلی سروکار دارند:
- مالیات بر عملکرد (درآمد)
- مالیات بر ارزش افزوده
هر کدام از این مالیاتها قواعد، نرخ و نحوه محاسبه متفاوتی دارند که شناخت آنها برای مدیریت صحیح مالی ضروری است.
مالیات عملکرد رستوران و فستفود چیست؟
مالیات عملکرد، مالیاتی است که بر سود خالص سالانه رستوران یا فستفود تعلق میگیرد. بنابر قانون مالیات های مستقیم، کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی که در ایران درآمد کسب میکنند مشمول پرداخت مالیات می باشند، اگرچه نرخ و نحوه محاسبه مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی و حقوقی متفاوت است.
مبنای محاسبه مالیات عملکرد:
- کل فروش سالانه (حضوری + بیرونبر)
- کسر هزینههای قابل قبول مالیاتی و استهلاکات
- محاسبه سود خالص مشمول مالیات
صاحبین رستوران ها واغذیه فروشی ها مکلفند سالیانه با ارائه اسناد و مدارک مثبته، مبلغ خالص فروش، مبلغ خالص خرید مواد اولیه و لیست هزینه های قابل قبول مالیاتی را به اداره امور مالیاتی اعلام نموده وبا محاسبه سود خالص سالیانه، درصدی ازین سود را به عنوان مالیات بر عملکرد به حساب اداره امور دارایی واریز نمایند.
مهلت و نرخ مالیات عملکرد:
مهلت ارائه اظهارنامه عملکرد برای اشخاص حقیقی مطابق ماده 100قانون مالیات های مستقیم تا پایان خرداد ماه سال بعد می باشد و نرخ مالیات این اشخاص مطابق ماده 131 قانون مالیات های مستقیم به صورت پلکانی (15%،20% ، 25%) محاسبه خواهد شد.
محاسبه مالیات رستوران هایی که به عنوان شخص حقوقی به فعالیت می پردازند، مطابق ماده 105 قانون مالیات های مستقیم با نرخ ثابت 25% صورت گرفته و مهلت ارسال اظهارنامه عملکرد برای این اشخاص طبق ماده 110 قانون مالیات های مستقیم تا 4 ماه پس از پایان سال مالی در نظر گرفته شده است.
توجه داشته باشید که مالکین رستوران هایی که به عنوان شخص حقیقی به فعالیت مشغولند، به شرط تسلیم اظهارنامه در موعد مقرر و انجام تکالیف مالیاتی، از معافیت ماده 101 ق.م.م بهره مند خواهند بود.
این مبلغ هرساله در قانون بودجه سنواتی پیش بینی می شود و در سال 1404 برابر با دویست میلیون تومان برای هر شخص اعلام شد. توجه کنید که مطابق تبصره یک ماده 101، به کسب و کارهایی که به صورت مشارکتی با هر تعداد شریک انجام میگیرد، حداکثر دو معافیت تعلق خواهد گرفت.
هزینههای قابل قبول مالیاتی در رستورانها
بنابر ماده 147 قانون مالیات های مستقیم برای اینکه هزینه های انجام شده از نظر اداره مالیات و دارایی هزینه قابل قبول شناسایی شوند می بایست اولا متکی به مدارک باشند، ثانیا در حدود معقول و متعارف باشند و ثالثا منحصرا مربوط به کسب درآمد در دوره مالیاتی مربوطه باشند.
به عنوان مثال اگردر فاکتورهای خرید خود هزینه خرید سبزیجات را بالاتر از نرخ متعارف بازار اعلام کنید، بی شک ممیزین مالیاتی به واقعی بودن هزینه های مرتبط با خرید مواد اولیه شما مشکوک شده و ممکن است میزان قابل توجهی از این فاکتورهای خرید را رد نموده و حتی ممکن است منجر به محاسبه مالیات شما به صورت علی الراس گردد. به علاوه دقت نمایید که هزینه هایی با مبلغ بالاتر از 20 میلیون تومان، طبق تبصره 3 ماده147 می بایست فقط از طریق سامانه بانکی (نه تنخواه گردان دارای کارت شخصی) پرداخت شود تا به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی شناخته شود.
بدین ترتیب، خرید از فروشندگان معتبر و دریافت فاکتور خرید رسمی، ونگهداری مدارک مربوط به پرداخت هزینه های انجام شده تا زمان رسیدگی مالیاتی، برای فعالین این صنف بسیار ضروریست.
براساس ماده 148 قانون مالیات های مستقیم، هزینه های زیر را میتوان به عنوان هزینه های قابل قبول مالیاتی برای صاحبین رستوران ها و فست فودها درنظر گرفت:
- خرید مواد اولیه غذایی
- حقوق و مزایای کارکنان
- هزینه 23%حق بیمه کارکنان سهم کارفرما
- اجاره ملک
- قبوض آب، برق، گاز
- هزینه بستهبندی
- استهلاک تجهیزات آشپزخانه
- مخارج حمل و نقل مواد اولیه به رستوران
- هزینه تبلیغات و پلتفرمهای آنلاین
ثبت دقیق هزینه های ذکرشده در سرفصل های مرتبط، نگهداری اسناد و مدارک مربوطه و ارائه رسید پرداخت وجه از حساب تجاری مربوط به رستوران، می تواند به طرز قابل توجهی منجر به کاهش مالیات عملکرد سالیانه رستوران ها گردد. هرچه ثبت هزینهها دقیقتر باشد، مالیات عملکرد کمتری پرداخت میشود.
مالیات بر ارزش افزوده رستورانها و غذاهای بیرونبر
مالیات بر ارزش افزوده (VAT) یکی از چالشبرانگیزترین بخشهای مالیاتی برای صنف غذاست. اگرچه پرداخت مالیات بر ارزش افزوده بر عهده مصرف کننده نهایی است و رستوران دارها صرفا واسطه دریافت این مالیات از مشتریان و پرداخت ان به اداره دارایی هستند، عدم رعایت قوانین و بی اطلاعی یا بی توجهی صاحبین این کسب و کارها در انجام مسئولیت واسطه گری خود می تواند منجر به پیامدهای منفی مالیاتی و جرایم سنگین مالی برای ایشان گردد. مطابق ماده 36 قانون ارزش افزوده عدم ارسال اظهارنامه و پرداخت به موقع مالیات بر ارزش افزوده منجر به جریمه ای برابر ده میلیون ریال یا دو برابر مالیات پرداخت نشده در مهلت مقرر، هرکدام که بیشتر باشد، می گردد.
به علاوه بر اساس ماده 37 همین قانون به ازای هرماه تاخیر،فعالین اقتصادی مجبور به پرداخت جریمه ای معادل 2% مالیات پرداخت نشده نیزمی گردند.
نرخ مالیات بر ارزش افزوده مطابق ماده 9 این قانون برابر با 9% تعیین گردیده که ممکن است بنا بر شرایط اقتصادی کشور و صلاحدید دولت ها، هرساله در قانون بودجه افزایش پیدا کند، اما هیچ گاه نمی تواند کمتر از 9% در نظر گرفته شود. این نرخ در بند خ تبصره 1 قانون بودجه سال 1404 برابر با 10% تعیین گردیده است
آیا رستورانها مشمول مالیات بر ارزش افزوده هستند؟
بله، رستورانها، فستفودهای زنجیره ای و بیرون برها مشمول مالیات بر ارزش افزوده هستند.
درفراخوان ششم ثبت نام در نظام مالیات بر ارزش افزوده، از ابتدای سال 94، کلیه رستوران ها، چلوکبابی ها و اغذیه فروشی های زنجیره ای به عنوان مودیان مشمول بر ارزش افزوده شناسایی شده و موظف به دریافت مالیات بر ارزش افزوده از مشتریان خود و پرداخت آن به سازمان امور مالیاتی شدند.
به علاوه از ابتدای تیرماه 1402، کافی شاپ ها و کیترینگ ها نیز در زمره مشمولین ثبت نام در نظام مالیات بر ارزش افزوده قرارگرفته (فراخوان نهم) و مکلفند به کلیه وظایف مربوطه از ثبت نام درسامانه مودیان و دریافت کدیکتای مالیاتی گرفته، تا صدور فاکتور رسمی ارزش افزوده دارو تهیه و ارسال اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده در مهلت مقرر عمل نمایند.
توجه نمایید که مطابق دستورالعمل اجرایی فراخوان نهم مالیات بر ارزش افزوده، فعالیت در زمینه جگرکی ها، فست فود، بریانی، آش و حلیم، اغذیه فروشی و پیتزا فروشی ها هنوز در زمره مودیان مشمول ثبت نام در نظام مالیات بر ارزش افزوده قرار نگرفته اند.
به این ترتیب، اکثریت کسب و کارهای حوزه غذا ملزم به انجام تکالیف مربوطه و پرداخت مالیات بر ارزش افزوده می باشند.
در قانون ارزش افزوده، هر دوره مالیاتی برابر با 3 ماه و منطبق بر فصول شمسی بوده و مطابق ماده 4 این قانون مودیان مشمول وظیفه دارند حداکثر تا پایان ماه بعد از انقضای هر دوره مالیاتی، اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده خود را تنظیم و مبلغ مالیات بر ارزش افزوده دریافتی را پس از کسر از اعتبارمالیاتی خود به حساب سازمان امورمالیاتی واریز نمایند.
نکات مهم و قانونی:
- بسیاری از مواد اولیه ای که در آشپزخانه های رستوران ها و اغذیه فروشی ها مصرف می شود، مانند برنج، گوشت، انواع حبوبات، روغن و غیره مطابق ماده 9 قانون مالیات بر ارزش افزوده جز کالاهای معاف از ارزش افزوده می باشند.بر همین اساس، در فاکتور خرید این مواد اولیه مبلغی به عنوان ارزش افزوده نمی بایستی درج و دریافت شود و عبارت معاف از ارزش افزوده جایگزین میشود. بدین ترتیب خرید این مواد اولیه اعتبار مالیاتی برای رستوران دارها نداشته و تاثیری درکاهش مبلغ مالیات بر ارزش افزوده آنها نخواهد داشت اما در صورت ثبت دقیق فاکتورهای خرید، می تواند تاثیر قابل توجهی درکاهش مبلغ مالیات بر عملکرد آنها داشته باشد.
- رستورانها،چلوکبابی ها و کیترینگ ها ، تنها می توانند برای مواد غذایی که در آشپزخانه رستوران تهیه شده مالیات ارزش افزوده دریافت کنند. برای مثال اگر قیمت نوشابه،ماست بسته بندی شده، زیتون فراوری شده و غیره در فاکتورفروش با ارزش افزوده ی درج شده روی بسته بندی محاسبه شده، فروشنده نمیتواند مجددا روی کل فاکتورفروش ارزش افزوده دریافت کند. این کار غیرقانونی بوده و عواقب سنگینی برای متخلفین به دنبال خواهد داشت.
- درصورتیکه صاحبین این کسب و کارها،برای انجام فعالیت های خود تجهیزاتی خریده باشند که برای آنها ارزش افزوده پرداخت کرده باشند، مطابق ماده 8 قانون مالیات بر ارزش افزوده، این مبلغ برای آنان به عنوان اعتبار بر ارزش افزوده درنظر گرفته خواهد شد و در پایان فصل از مبلغ مالیات بر ارزش افزوده متعلقه ایشان کسر خواهد گردید. این موضوع در مورد هزینه های پرداختی مشمول ارزش افزوده نیز صادق است.
مقایسه فروش حضوری و بیرونبر از نظر مالیات بر ارزش افزوده :
یکی از سوالات پرتکرار فعالان این حوزه، تفاوت فروش حضوری و بیرونبر از نظر مالیاتی است. اگر کسب و کار شما طبق فراخوان های انجام گرفته در زمره مودیان مشمول ثبت نام در ارزش افزوده قرار گرفته است، موظفید که درصد مالیات بر ارزش افزوده را در تمامی فاکتورهای فروش خود درج کرده و از مشتریان دریافت نمایید. تنها تفاوت فروش حضوری و بیرون برها در زمینه مالیات بر ارزش افزوده این است که در فروش حضوری، خدمات ارائه شده به مشتریان مانند حق میز و حق سرویس نیز مشمول مالیات بر ارزش افزوده است.
فروش حضوری در رستوران
-
- شامل خدمات (سرویسدهی، استفاده از فضا)
- مشمول مالیات بر ارزش افزوده
- حساستر در رسیدگی مالیاتی
فروش بیرونبر (Take Away)
-
- تمرکز بر فروش غذا
- در بسیاری از پروندهها نیز مشمول VAT
- بهویژه اگر بستهبندی و برندینگ وجود داشته باشد
فروش اینترنتی غذا و مالیات
از نظر سازمان امور مالیاتی، منبع فروش تفاوتی ایجاد نمیکند؛ آنچه مهم است تحقق درآمد است، چه حضوری، چه تلفنی، چه اینترنتی. بنابراین چه در رستوران یا کیترینگ خود فقط به صورت حضوری خدمات ارائه دهید یا در فضای مجازی هم فعال باشید ودر
- سایت
- اپلیکیشن
- پلتفرمهایی مانند اسنپفود یا تپسیفود
هم سفارش ثبت کنید، کلیه فروش شما درآمد محسوب شده ودر محاسبه مالیات عملکرد شما لحاظ میگردد. هم چنین بستر فعالیت شما (فیزیکی یا آنلاین) تفاوتی در مشمولیت یا عدم مشمولیت شما ایجاد نمیکند. اگر طبق فراخوان ها جز مشمولین پرداخت ارزش افزوده محسوب میشوید، موظفید در فاکتوررسمی فروش خود مبلغ مالیات بر ارزش افزوده را نیز لحاظ کرده و از مشتریان دریافت نمایید.
نکته مهم قانونی:
در خصوص فروشهایی که از طریق پلتفرم هایی مانند اسنپ فود انجام میدهید، موظفید فاکتورهای فروش خود را به نام این پلتفرم ها و با شناسه ملی ایشان به صورت تفکیکی (مبلغ غذا و مبلغ ارزش افزوده) ثبت کنید. این پلتفرم ها در واقع نقش واسطه فروش داشته و مشمول قوانون مالیاتی مربوط به حق العلمکاری هستند.
براساس بند اول بخشنامه200/97/133 اگر ثابت شود که کالای خریداری شده یا فروش رفته متعلق به آمر است و خریدار/فروشنده صرفا به عنوان حق العملکار عمل نموده است، چنانچه آمر مطابق فراخوان های اداره دارایی در زمره مودیان مشمول ثبت نام در سامانه مالیات بر ارزش افزوده قرار بگیرد، در این صورت مالیات بر ارزش افزوده دریافتی/پرداختی بابت فروش/خرید کالاهای مشمول به حساب آمر منظور میگردد.
اگر حق العملکار نیز جز مودیان فراخوان شده باشد، وظیفه دارد صرفا نسبت به کارمزد و کمیسیون دریافتی صورتحساب صادر و مالیات بر ارزش افزوده را محاسبه و از آمر وصول نماید. به این ترتیب مبلغ مالیات بر ارزش افزوده ثبت شده در فاکتورهای فروش به اسنپ فود و تپسی فود در واقع از اعتبار مالیاتی صاحبین رستوران ها کسر شده و می بایست توسط ایشان به حساب اداره دارایی واریز گردد.
اسنپ فود و تپسی فود نیزجز مشمولین مالیات بر ارزش افزوده می باشند، اما مطابق قانون، مالیات بر ارزش افزوده این پلتفرم ها فقط از کمیسیون دریافتی ایشان دریافت خواهد شد.
به این ترتیب ثبت فاکتور فروش دراین صنوف نیازمند دقت بسیار بالایی می باشد و عدم تطابق فروش اظهاری پلتفرمها با اظهارنامه ارسال شده توسط مالکین رستوران ها و سایر کسب و کارهای مشابه، یکی از دلایل اصلی مشکوک شدن ممیزین مالیاتی بوده و می تواند منجر به جرایم سنگین مالیاتی گردد.
نحوه ثبت مواد مصرفی اولیه در رستورانها
ثبت صحیح فاکتوهای خرید مواد اولیه، نقش بسیار مهمی در کاهش مالیات بر عملکرد فعالین حوزه غذا دارد. توجه به استاندارهای حسابداری درمحاسبه بهای تمام شده در رستوران ها از واجبات حسابداری این صنف محسوب می گردد. هرگونه اشتباه در ثبت صحیح مواد اولیه میتواند باعث رد دفاتر مالیاتی شده ومالیات بر عملکرد این کسب و کارها را شدیدا افزایش دهد.
مواد اولیه شامل:
- گوشت، مرغ، ماهی
- برنج، روغن، نان
- سبزیجات و مواد مصرفی
- نوشیدنیها و ملزومات
نحوه ثبت اصولی مواد اولیه:
- ثبت خرید با فاکتور معتبر
- ثبت تاریخ خرید و مصرف
- تفکیک ضایعات و دورریز
- ثبت موجودی ابتدای دوره و انتهای دوره
مواد اولیه مصرفشده:
- جزو هزینههای قابل قبول مالیاتی هستند
- مستقیماً سود خالص را کاهش میدهند
- در کاهش مالیات عملکرد بسیار مؤثرند
کارتخوان و درگاه پرداخت در رستورانها
تمام مبالغی که از طریق:
- کارتخوان
- درگاه پرداخت
- پلتفرمهای آنلاین
وارد حساب رستوران میشود، توسط اداره مالیات بهعنوان درآمد بررسی میشود. در واقع از منظر اداره دارایی و مالیات هر وجهی که به حساب تجاری شما واریز میگردد درآمد تلقی شده و مشمول پرداخت مالیات می باشد.
هشدار مهم:
- استفاده شخصی از حساب متصل به کارتخوان
- عدم ثبت دقیق فروش روزانه
- اختلاف گردش حساب با فروش واقعی
میتواند منجر به تشخیص علیالرأس و جریمه سنگین شود.
اظهارنامه مالیاتی رستورانها
رستورانها موظفاند:
- اظهارنامه مالیات عملکرد سالانه
- اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده فصلی (در صورت مشمول بودن)
را در موعد مقرر ارسال کنند.
اظهارنامه ناقص یا غیرواقعی:
- ریسک جریمه
- ریسک رد دفاتر
- افزایش مالیات تشخیصی
راهکار کاهش ریسک مالیاتی رستوران و فستفود
برای مدیریت صحیح مالیات این صنف، رعایت این موارد ضروری است:
- ثبت روزانه فروش
- تفکیک فروش حضوری، بیرونبر و آنلاین
- ثبت دقیق مواد اولیه
- نگهداری فاکتورها
- تفکیک حساب شخصی و کاری
- استفاده از حسابداری منظم
نقش شرکت حسابداری صدر حساب در مدیریت مالیات رستورانها
با توجه به پیچیدگی قوانین مالیاتی صنف غذا، همکاری با یک مجموعه تخصصی اهمیت بالایی دارد.
شرکت حسابداری صدرحساب با ارائه خدمات برونسپاری حسابداری و مالیات رستورانها، فستفودها و غذاهای بیرونبر، به کسبوکارهای این حوزه کمک میکند تا:
- اظهارنامههای دقیق و اصولی ارسال کنند
- هزینههای قابل قبول را حداکثری ثبت کنند
- از جرایم مالیاتی جلوگیری کنند
- فروش حضوری و بیرونبر را بهدرستی تفکیک کنند
شرکت صدر حساب بهعنوان یک مجموعه تخصصی در حوزه انجام امور حسابداری و مالیات شرکتها، با تمرکز بر ارائه خدمات حرفهای و مبتنی بر قوانین روز، به کسبوکارها کمک میکند تا ساختار مالی منظم و شفاف داشته باشند. این شرکت با ارائه خدماتی مانند برونسپاری حسابداری، تنظیم و ارسال اظهارنامههای مالیاتی، مدیریت مالیات بر ارزش افزوده، رسیدگی به مالیات عملکرد و دفاع در پروندههای مالیاتی، همراهی مطمئن برای شرکتها و اصناف مختلف محسوب میشود.
جمعبندی
مالیات رستورانها و فستفودها ترکیبی از مالیات عملکرد و مالیات بر ارزش افزوده است. تفاوتی ندارد فروش حضوری باشد یا بیرونبر؛ آنچه اهمیت دارد، ثبت شفاف درآمد و هزینهها است. مدیریت اصولی مواد اولیه، فروش و تراکنشها، کلید کاهش ریسک مالیاتی و حفظ سودآوری این کسبوکارهاست. رویکرد صدرحساب، کاهش ریسکهای مالیاتی، جلوگیری از جرایم و کمک به تصمیمگیری آگاهانه مدیران از طریق گزارشهای مالی دقیق است.
