مقالات آموزشی
راهنمای جامع قوانین مالیات رستورانها، فستفودها و غذاهای بیرونبر
کسبوکارهای حوزه غذا از جمله رستورانها، فستفودها و مراکز بیرونبر بهدلیل گردش مالی بالا و تراکنشهای روزانه، از حساسترین مشاغل از نظر مالیاتی محسوب میشوند. عدم آشنایی با قوانین مالیات رستورانها، مالیات فستفودها، مالیات بر ارزش افزوده و مالیات عملکرد و همچنین نحوه ثبت هزینههای مواد اولیه، میتواند منجر به جریمههای سنگین و اختلاف با سازمان امور مالیاتی شود.
در این مقاله، بهصورت کامل و کاربردی، تمام نکات مهم مالیاتی رستورانها و فستفودها بررسی میشود.
مالیات رستورانها و فستفودها شامل چه مواردی میشود؟
کسبوکارهای غذایی معمولاً با دو نوع مالیات اصلی سروکار دارند:
- مالیات بر عملکرد (درآمد)
- مالیات بر ارزش افزوده
هر کدام از این مالیاتها قواعد، نرخ و نحوه محاسبه متفاوتی دارند که شناخت آنها برای مدیریت صحیح مالی ضروری است.
مالیات عملکرد رستوران و فستفود چیست؟
مالیات عملکرد، مالیاتی است که بر سود خالص سالانه رستوران یا فستفود تعلق میگیرد. بنابر قانون مالیات های مستقیم، کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی که در ایران درآمد کسب میکنند مشمول پرداخت مالیات می باشند، اگرچه نرخ و نحوه محاسبه مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی و حقوقی متفاوت است.
مبنای محاسبه مالیات عملکرد:
- کل فروش سالانه (حضوری + بیرونبر)
- کسر هزینههای قابل قبول مالیاتی و استهلاکات
- محاسبه سود خالص مشمول مالیات
صاحبین رستوران ها واغذیه فروشی ها مکلفند سالیانه با ارائه اسناد و مدارک مثبته، مبلغ خالص فروش، مبلغ خالص خرید مواد اولیه و لیست هزینه های قابل قبول مالیاتی را به اداره امور مالیاتی اعلام نموده وبا محاسبه سود خالص سالیانه، درصدی ازین سود را به عنوان مالیات بر عملکرد به حساب اداره امور دارایی واریز نمایند.
مهلت و نرخ مالیات عملکرد:
مهلت ارائه اظهارنامه عملکرد برای اشخاص حقیقی مطابق ماده 100قانون مالیات های مستقیم تا پایان خرداد ماه سال بعد می باشد و نرخ مالیات این اشخاص مطابق ماده 131 قانون مالیات های مستقیم به صورت پلکانی (15%،20% ، 25%) محاسبه خواهد شد.
محاسبه مالیات رستوران هایی که به عنوان شخص حقوقی به فعالیت می پردازند، مطابق ماده 105 قانون مالیات های مستقیم با نرخ ثابت 25% صورت گرفته و مهلت ارسال اظهارنامه عملکرد برای این اشخاص طبق ماده 110 قانون مالیات های مستقیم تا 4 ماه پس از پایان سال مالی در نظر گرفته شده است.
توجه داشته باشید که مالکین رستوران هایی که به عنوان شخص حقیقی به فعالیت مشغولند، به شرط تسلیم اظهارنامه در موعد مقرر و انجام تکالیف مالیاتی، از معافیت ماده 101 ق.م.م بهره مند خواهند بود.
این مبلغ هرساله در قانون بودجه سنواتی پیش بینی می شود و در سال 1404 برابر با دویست میلیون تومان برای هر شخص اعلام شد. توجه کنید که مطابق تبصره یک ماده 101، به کسب و کارهایی که به صورت مشارکتی با هر تعداد شریک انجام میگیرد، حداکثر دو معافیت تعلق خواهد گرفت.
هزینههای قابل قبول مالیاتی در رستورانها
بنابر ماده 147 قانون مالیات های مستقیم برای اینکه هزینه های انجام شده از نظر اداره مالیات و دارایی هزینه قابل قبول شناسایی شوند می بایست اولا متکی به مدارک باشند، ثانیا در حدود معقول و متعارف باشند و ثالثا منحصرا مربوط به کسب درآمد در دوره مالیاتی مربوطه باشند.
به عنوان مثال اگردر فاکتورهای خرید خود هزینه خرید سبزیجات را بالاتر از نرخ متعارف بازار اعلام کنید، بی شک ممیزین مالیاتی به واقعی بودن هزینه های مرتبط با خرید مواد اولیه شما مشکوک شده و ممکن است میزان قابل توجهی از این فاکتورهای خرید را رد نموده و حتی ممکن است منجر به محاسبه مالیات شما به صورت علی الراس گردد. به علاوه دقت نمایید که هزینه هایی با مبلغ بالاتر از 20 میلیون تومان، طبق تبصره 3 ماده147 می بایست فقط از طریق سامانه بانکی (نه تنخواه گردان دارای کارت شخصی) پرداخت شود تا به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی شناخته شود.
بدین ترتیب، خرید از فروشندگان معتبر و دریافت فاکتور خرید رسمی، ونگهداری مدارک مربوط به پرداخت هزینه های انجام شده تا زمان رسیدگی مالیاتی، برای فعالین این صنف بسیار ضروریست.
براساس ماده 148 قانون مالیات های مستقیم، هزینه های زیر را میتوان به عنوان هزینه های قابل قبول مالیاتی برای صاحبین رستوران ها و فست فودها درنظر گرفت:
- خرید مواد اولیه غذایی
- حقوق و مزایای کارکنان
- هزینه 23%حق بیمه کارکنان سهم کارفرما
- اجاره ملک
- قبوض آب، برق، گاز
- هزینه بستهبندی
- استهلاک تجهیزات آشپزخانه
- مخارج حمل و نقل مواد اولیه به رستوران
- هزینه تبلیغات و پلتفرمهای آنلاین
ثبت دقیق هزینه های ذکرشده در سرفصل های مرتبط، نگهداری اسناد و مدارک مربوطه و ارائه رسید پرداخت وجه از حساب تجاری مربوط به رستوران، می تواند به طرز قابل توجهی منجر به کاهش مالیات عملکرد سالیانه رستوران ها گردد. هرچه ثبت هزینهها دقیقتر باشد، مالیات عملکرد کمتری پرداخت میشود.
مالیات بر ارزش افزوده رستورانها و غذاهای بیرونبر
مالیات بر ارزش افزوده (VAT) یکی از چالشبرانگیزترین بخشهای مالیاتی برای صنف غذاست. اگرچه پرداخت مالیات بر ارزش افزوده بر عهده مصرف کننده نهایی است و رستوران دارها صرفا واسطه دریافت این مالیات از مشتریان و پرداخت ان به اداره دارایی هستند، عدم رعایت قوانین و بی اطلاعی یا بی توجهی صاحبین این کسب و کارها در انجام مسئولیت واسطه گری خود می تواند منجر به پیامدهای منفی مالیاتی و جرایم سنگین مالی برای ایشان گردد. مطابق ماده 36 قانون ارزش افزوده عدم ارسال اظهارنامه و پرداخت به موقع مالیات بر ارزش افزوده منجر به جریمه ای برابر ده میلیون ریال یا دو برابر مالیات پرداخت نشده در مهلت مقرر، هرکدام که بیشتر باشد، می گردد.
به علاوه بر اساس ماده 37 همین قانون به ازای هرماه تاخیر،فعالین اقتصادی مجبور به پرداخت جریمه ای معادل 2% مالیات پرداخت نشده نیزمی گردند.
نرخ مالیات بر ارزش افزوده مطابق ماده 9 این قانون برابر با 9% تعیین گردیده که ممکن است بنا بر شرایط اقتصادی کشور و صلاحدید دولت ها، هرساله در قانون بودجه افزایش پیدا کند، اما هیچ گاه نمی تواند کمتر از 9% در نظر گرفته شود. این نرخ در بند خ تبصره 1 قانون بودجه سال 1404 برابر با 10% تعیین گردیده است
آیا رستورانها مشمول مالیات بر ارزش افزوده هستند؟
بله. بسیاری از کسبوکارهای حوزه غذا مشمول قانون مالیات بر ارزش افزوده هستند و باید تکالیف قانونی مربوط به این مالیات را انجام دهند.
بر اساس فراخوان ششم نظام مالیات بر ارزش افزوده، از ابتدای سال ۱۳۹۴ تمامی رستورانها، چلوکبابیها و اغذیهفروشیهای زنجیرهای به عنوان مؤدیان مشمول مالیات بر ارزش افزوده شناخته شدند. این واحدها موظفاند مالیات بر ارزش افزوده را از مشتریان دریافت کرده و در موعد مقرر به سازمان امور مالیاتی پرداخت کنند.
کافیشاپها و کیترینگها نیز مشمول شدهاند
مطابق فراخوان نهم، از ابتدای تیرماه ۱۴۰۲ فعالیتهایی مانند کافیشاپها و کیترینگها نیز به جمع مؤدیان مشمول مالیات بر ارزش افزوده اضافه شدند.
این واحدهای صنفی باید تمامی تکالیف قانونی خود را انجام دهند، از جمله:
- ثبتنام در نظام مالیات بر ارزش افزوده
- ثبتنام در سامانه مؤدیان
- دریافت شناسه یکتای مالیاتی
- صدور صورتحساب الکترونیکی (فاکتور رسمی)
- ارسال اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده در مهلت قانونی
- پرداخت مالیات متعلق
چه واحدهایی هنوز مشمول نیستند؟
بر اساس دستورالعمل اجرایی فراخوان نهم، برخی کسبوکارهای حوزه غذا هنوز مشمول ثبتنام در نظام مالیات بر ارزش افزوده نشدهاند؛ از جمله:
- جگرکیها
- فستفودها
- بریانیفروشیها
- آش و حلیمفروشیها
- اغذیهفروشیها
- پیتزافروشیها
بنابراین، قبل از انجام تکالیف مالیاتی، بهتر است هر واحد صنفی وضعیت مشمول بودن خود را بر اساس آخرین فراخوانهای سازمان امور مالیاتی بررسی کند.
اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده چه زمانی باید ارسال شود؟
دوره مالیاتی مالیات بر ارزش افزوده سهماهه است و بر اساس فصلهای سال (بهار، تابستان، پاییز و زمستان) محاسبه میشود.
مطابق قانون، مؤدیان مشمول باید حداکثر تا پایان ماه بعد از پایان هر فصل:
- اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده را ارسال کنند.
- مالیات دریافتی از مشتریان را پس از کسر اعتبار مالیاتی، به حساب سازمان امور مالیاتی واریز نمایند.
عدم ارسال اظهارنامه یا پرداخت مالیات در مهلت مقرر میتواند منجر به جرایم مالیاتی و محروم شدن از برخی معافیتها و بخشودگیهای قانونی شود.
نکته: با توجه به اینکه قوانین و فراخوانهای مالیات بر ارزش افزوده ممکن است در سالهای مختلف تغییر کنند، توصیه میشود قبل از اقدام، آخرین اطلاعیهها و فراخوانهای سازمان امور مالیاتی را بررسی کنید. این کار از بروز اشتباه در انجام تکالیف مالیاتی و پرداخت جرایم احتمالی جلوگیری میکند
مالیات بر ارزش افزوده رستورانها؛ چه خریدهایی اعتبار مالیاتی دارند؟
یکی از اشتباهات رایج در رستورانها و فستفودها، تصور این است که تمام خریدهای مواد اولیه شامل اعتبار مالیات بر ارزش افزوده میشوند؛ در حالی که این موضوع همیشه درست نیست.
مواد اولیه غذایی معمولاً از مالیات بر ارزش افزوده معاف هستند
بخش زیادی از مواد اولیه مورد استفاده در رستورانها مانند برنج، گوشت، مرغ، حبوبات، روغن و سایر اقلام اساسی طبق ماده ۹ قانون مالیات بر ارزش افزوده از پرداخت مالیات بر ارزش افزوده معاف هستند.
به همین دلیل هنگام خرید این کالاها، فروشنده نباید مبلغی بابت مالیات بر ارزش افزوده در فاکتور درج کند و معمولاً عبارت «معاف از مالیات بر ارزش افزوده» روی فاکتور ثبت میشود.
نتیجه چیست؟
از آنجایی که بابت این خریدها مالیات بر ارزش افزودهای پرداخت نشده است، رستوران نیز اعتبار مالیاتی بابت آنها نخواهد داشت و نمیتواند این مبالغ را از مالیات ارزش افزوده فروش خود کسر کند.
پس ثبت این فاکتورها چه فایدهای دارد؟
اگرچه این خریدها اعتبار مالیات بر ارزش افزوده ایجاد نمیکنند، اما ثبت دقیق آنها اهمیت زیادی دارد؛ زیرا هزینه خرید مواد اولیه، جزء هزینههای قابل قبول مالیاتی محسوب میشود و میتواند مالیات عملکرد (مالیات بر درآمد) رستوران را کاهش دهد.
روی چه کالاهایی نباید دوباره مالیات بر ارزش افزوده دریافت شود؟
رستورانها، چلوکبابیها و کیترینگها فقط بابت غذاهایی که در آشپزخانه خود تهیه و عرضه میکنند مجاز به دریافت مالیات بر ارزش افزوده هستند.
اما اگر کالاهایی مانند موارد زیر را به همان شکل بستهبندیشده به مشتری میفروشید:
- نوشابه
- ماست بستهبندی
- زیتون فرآوریشده
- آب معدنی
- سایر محصولات آماده
و مالیات بر ارزش افزوده آنها قبلاً روی قیمت مصرفکننده محاسبه شده است، نباید مجدداً روی کل فاکتور بابت این کالاها مالیات بر ارزش افزوده دریافت کنید.
دریافت دوباره مالیات برای این اقلام برخلاف قانون بوده و در صورت شناسایی، میتواند موجب مطالبه مالیات، جریمه و سایر تبعات قانونی شود.
چه خریدهایی برای رستوران اعتبار مالیاتی ایجاد میکنند؟
برخلاف مواد اولیه غذایی، اگر رستوران برای فعالیت خود تجهیزاتی مانند موارد زیر خریداری کند:
- تجهیزات آشپزخانه
- یخچال و فریزر
- اجاق صنعتی
- هود و تجهیزات تهویه
- صندوق فروشگاهی
- سایر تجهیزات مشمول مالیات بر ارزش افزوده
و بابت آنها مالیات بر ارزش افزوده پرداخت کرده باشد، مطابق ماده ۸ قانون مالیات بر ارزش افزوده این مبلغ به عنوان اعتبار مالیاتی قابل ثبت است.
همچنین مالیات بر ارزش افزوده برخی هزینههای مشمول، مانند خدمات و خریدهای مرتبط با فعالیت رستوران نیز میتواند به عنوان اعتبار مالیاتی محاسبه شود.
در پایان هر فصل، این اعتبار از مالیات بر ارزش افزوده قابل پرداخت کسر میشود و در نتیجه، مبلغ نهایی مالیات رستوران کاهش خواهد یافت.
مقایسه فروش حضوری و بیرونبر از نظر مالیات بر ارزش افزوده :
یکی از سوالات پرتکرار فعالان این حوزه، تفاوت فروش حضوری و بیرونبر از نظر مالیاتی است. اگر کسب و کار شما طبق فراخوان های انجام گرفته در زمره مودیان مشمول ثبت نام در ارزش افزوده قرار گرفته است، موظفید که درصد مالیات بر ارزش افزوده را در تمامی فاکتورهای فروش خود درج کرده و از مشتریان دریافت نمایید. تنها تفاوت فروش حضوری و بیرون برها در زمینه مالیات بر ارزش افزوده این است که در فروش حضوری، خدمات ارائه شده به مشتریان مانند حق میز و حق سرویس نیز مشمول مالیات بر ارزش افزوده است.
فروش حضوری در رستوران
-
- شامل خدمات (سرویسدهی، استفاده از فضا)
- مشمول مالیات بر ارزش افزوده
- حساستر در رسیدگی مالیاتی
فروش بیرونبر (Take Away)
-
- تمرکز بر فروش غذا
- در بسیاری از پروندهها نیز مشمول VAT
- بهویژه اگر بستهبندی و برندینگ وجود داشته باشد
فروش اینترنتی غذا و مالیات
از نظر سازمان امور مالیاتی، منبع فروش تفاوتی ایجاد نمیکند؛ آنچه مهم است تحقق درآمد است، چه حضوری، چه تلفنی، چه اینترنتی. بنابراین چه در رستوران یا کیترینگ خود فقط به صورت حضوری خدمات ارائه دهید یا در فضای مجازی هم فعال باشید ودر
- سایت
- اپلیکیشن
- پلتفرمهایی مانند اسنپفود یا تپسیفود
هم سفارش ثبت کنید، کلیه فروش شما درآمد محسوب شده ودر محاسبه مالیات عملکرد شما لحاظ میگردد. هم چنین بستر فعالیت شما (فیزیکی یا آنلاین) تفاوتی در مشمولیت یا عدم مشمولیت شما ایجاد نمیکند. اگر طبق فراخوان ها جز مشمولین پرداخت ارزش افزوده محسوب میشوید، موظفید در فاکتوررسمی فروش خود مبلغ مالیات بر ارزش افزوده را نیز لحاظ کرده و از مشتریان دریافت نمایید.
نکته مهم قانونی:
در خصوص فروشهایی که از طریق پلتفرم هایی مانند اسنپ فود انجام میدهید، موظفید فاکتورهای فروش خود را به نام این پلتفرم ها و با شناسه ملی ایشان به صورت تفکیکی (مبلغ غذا و مبلغ ارزش افزوده) ثبت کنید. این پلتفرم ها در واقع نقش واسطه فروش داشته و مشمول قوانون مالیاتی مربوط به حق العلمکاری هستند.
براساس بند اول بخشنامه200/97/133 اگر ثابت شود که کالای خریداری شده یا فروش رفته متعلق به آمر است و خریدار/فروشنده صرفا به عنوان حق العملکار عمل نموده است، چنانچه آمر مطابق فراخوان های اداره دارایی در زمره مودیان مشمول ثبت نام در سامانه مالیات بر ارزش افزوده قرار بگیرد، در این صورت مالیات بر ارزش افزوده دریافتی/پرداختی بابت فروش/خرید کالاهای مشمول به حساب آمر منظور میگردد.
اگر حق العملکار نیز جز مودیان فراخوان شده باشد، وظیفه دارد صرفا نسبت به کارمزد و کمیسیون دریافتی صورتحساب صادر و مالیات بر ارزش افزوده را محاسبه و از آمر وصول نماید. به این ترتیب مبلغ مالیات بر ارزش افزوده ثبت شده در فاکتورهای فروش به اسنپ فود و تپسی فود در واقع از اعتبار مالیاتی صاحبین رستوران ها کسر شده و می بایست توسط ایشان به حساب اداره دارایی واریز گردد.
اسنپ فود و تپسی فود نیزجز مشمولین مالیات بر ارزش افزوده می باشند، اما مطابق قانون، مالیات بر ارزش افزوده این پلتفرم ها فقط از کمیسیون دریافتی ایشان دریافت خواهد شد.
به این ترتیب ثبت فاکتور فروش دراین صنوف نیازمند دقت بسیار بالایی می باشد و عدم تطابق فروش اظهاری پلتفرمها با اظهارنامه ارسال شده توسط مالکین رستوران ها و سایر کسب و کارهای مشابه، یکی از دلایل اصلی مشکوک شدن ممیزین مالیاتی بوده و می تواند منجر به جرایم سنگین مالیاتی گردد.
نحوه ثبت مواد مصرفی اولیه در رستورانها
ثبت صحیح فاکتوهای خرید مواد اولیه، نقش بسیار مهمی در کاهش مالیات بر عملکرد فعالین حوزه غذا دارد. توجه به استاندارهای حسابداری درمحاسبه بهای تمام شده در رستوران ها از واجبات حسابداری این صنف محسوب می گردد. هرگونه اشتباه در ثبت صحیح مواد اولیه میتواند باعث رد دفاتر مالیاتی شده ومالیات بر عملکرد این کسب و کارها را شدیدا افزایش دهد.
مواد اولیه شامل:
- گوشت، مرغ، ماهی
- برنج، روغن، نان
- سبزیجات و مواد مصرفی
- نوشیدنیها و ملزومات
نحوه ثبت اصولی مواد اولیه:
- ثبت خرید با فاکتور معتبر
- ثبت تاریخ خرید و مصرف
- تفکیک ضایعات و دورریز
- ثبت موجودی ابتدای دوره و انتهای دوره
مواد اولیه مصرفشده:
- جزو هزینههای قابل قبول مالیاتی هستند
- مستقیماً سود خالص را کاهش میدهند
- در کاهش مالیات عملکرد بسیار مؤثرند
کارتخوان و درگاه پرداخت در رستورانها
تمام مبالغی که از طریق:
- کارتخوان
- درگاه پرداخت
- پلتفرمهای آنلاین
وارد حساب رستوران میشود، توسط اداره مالیات بهعنوان درآمد بررسی میشود. در واقع از منظر اداره دارایی و مالیات هر وجهی که به حساب تجاری شما واریز میگردد درآمد تلقی شده و مشمول پرداخت مالیات می باشد.
هشدار مهم:
- استفاده شخصی از حساب متصل به کارتخوان
- عدم ثبت دقیق فروش روزانه
- اختلاف گردش حساب با فروش واقعی
میتواند منجر به تشخیص علیالرأس و جریمه سنگین شود.
اظهارنامه مالیاتی رستورانها
رستورانها موظفاند:
- اظهارنامه مالیات عملکرد سالانه
- اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده فصلی (در صورت مشمول بودن)
را در موعد مقرر ارسال کنند.
اظهارنامه ناقص یا غیرواقعی:
- ریسک جریمه
- ریسک رد دفاتر
- افزایش مالیات تشخیصی
راهکار کاهش ریسک مالیاتی رستوران و فستفود
برای مدیریت صحیح مالیات این صنف، رعایت این موارد ضروری است:
- ثبت روزانه فروش
- تفکیک فروش حضوری، بیرونبر و آنلاین
- ثبت دقیق مواد اولیه
- نگهداری فاکتورها
- تفکیک حساب شخصی و کاری
- استفاده از حسابداری منظم
نقش شرکت حسابداری صدر حساب در مدیریت مالیات رستورانها
با توجه به پیچیدگی قوانین مالیاتی صنف غذا، همکاری با یک مجموعه تخصصی اهمیت بالایی دارد.
شرکت حسابداری صدرحساب با ارائه خدمات برونسپاری حسابداری و مالیات رستورانها، فستفودها و غذاهای بیرونبر، به کسبوکارهای این حوزه کمک میکند تا:
- اظهارنامههای دقیق و اصولی ارسال کنند
- هزینههای قابل قبول را حداکثری ثبت کنند
- از جرایم مالیاتی جلوگیری کنند
- فروش حضوری و بیرونبر را بهدرستی تفکیک کنند
شرکت صدر حساب بهعنوان یک مجموعه تخصصی در حوزه انجام امور حسابداری و مالیات شرکتها، با تمرکز بر ارائه خدمات حرفهای و مبتنی بر قوانین روز، به کسبوکارها کمک میکند تا ساختار مالی منظم و شفاف داشته باشند. این شرکت با ارائه خدماتی مانند برونسپاری حسابداری، تنظیم و ارسال اظهارنامههای مالیاتی، مدیریت مالیات بر ارزش افزوده، رسیدگی به مالیات عملکرد و دفاع در پروندههای مالیاتی، همراهی مطمئن برای شرکتها و اصناف مختلف محسوب میشود.
جمعبندی
مالیات رستورانها و فستفودها ترکیبی از مالیات عملکرد و مالیات بر ارزش افزوده است. تفاوتی ندارد فروش حضوری باشد یا بیرونبر؛ آنچه اهمیت دارد، ثبت شفاف درآمد و هزینهها است. مدیریت اصولی مواد اولیه، فروش و تراکنشها، کلید کاهش ریسک مالیاتی و حفظ سودآوری این کسبوکارهاست. رویکرد صدرحساب، کاهش ریسکهای مالیاتی، جلوگیری از جرایم و کمک به تصمیمگیری آگاهانه مدیران از طریق گزارشهای مالی دقیق است.
